Stalin'in emriyle kurşuna dizilen 138 Kırgız aydın Ata-Beyit'te yaşatılıyor

Sovyetler Birliği liderlerinden Josef Stalin'in 1938'de verdiği emirle infaz edilen 138 Kırgız aydının mezarları, adını dünyaca ünlü yazar Cengiz Aytmatov'un koyduğu Ata-Beyit'te (Babaların Mezarlığı) bulunuyor.

• Kompleksteki küçük müzede, kurşuna dizilenlerin gömüldüğü toplu mezardan çıkan madeni para, ayakkabılar, belgeler, gazete kupürleri, fotoğraflar, kimlikler ve ölenlere ait özgeçmişler sergileniyor. Kırgızların 1916'da Rus Çarlığına karşı isyanını simgeleyen "Ürkün" adı verilen ve 5 yıl önce dikilen anıt da komplekste yer alıyor.

İlk Kırgız aydınlarının neredeyse tamamının gömülü olduğu Ata-Beyit, yerli ve yabancı turistlerin yanı sıra ülkeye gelen yabancı devlet adamlarının ilk ziyaret ettiği mekanların başında geliyor.

Kırgız aydınlara Stalin'in ölümünün ardından hakları iade edildi

• Kırgız Latin alfabesinin mimarı Kasım Tınıstanov, ilk Kırgızca alfabeyi hazırlayan İşenali Arabayev, Kırgız devletinin temel taşını koyan devlet adamlarından Yusup Abdrahmanov, Bayalı İsakeyev, İmanalı Aydarbekov ve birçok vatansever, dönemin rejiminden nasibini aldı.

Cengiz Aytmatov'un babası, dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanı Toleykul Aytmatov'un 1938 yılında gizlice kurşuna dizilerek Bişkek şehrinin yakınlarındaki Çon-Taş köyünde toplu mezara gömüldüğü de 53 yıl sonra anlaşıldı.

Gömülme hadisesine tesadüfen tanıklık eden bekçi Abıkan Kıdıralıyev'in kızı Bübüyra Kıdıraliyeva'nın, babasının vasiyetini 18 yıl aradan sonra istihbarat çalışanı Bolot Abdrahmanov'la paylaşmasıyla infaz edilen kişilerin ceset kalıntılarına ulaşıldı.

Abdrahmanov'un yönetiminde, Çon-Taş köyünde bir tuğla fırınında yapılan kazı sonucu ulaşılan ceset kalıntıları, kimlik tespiti için adli tıp morguna götürüldü.

Komisyonun ulaştığı cesetlerden üçünün üzerinde infaz belgesinin çıktığı, birisinin yazar Aytmatov'un babasına ait olduğu anlaşıldı.

Ceset kalıntılarına ulaşılan kişilerin elleri arkadan bağlanarak arkadan kafatasına iki kurşun sıkılarak öldürüldüğü tespit edildi.

Cenazeler için, 31 Ağustos 1991'de Kırgızistan'ın bağımsızlığının ilan edildiği günün arifesinde 30 Ağustos 1991 yılında resmi cenaze töreni düzenlendi.

• Binlerce kişi ve siyasi erkanın katılımıyla söz konusu aydınların defnedildiği mekana, yazar Aytmatov'un teklifi üzerine Ata-Beyit (Babaların Mezarı) Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi adı verildi.